Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), tính đến giữa tháng 4/2026, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc tay chân miệng và 8 trường hợp tử vong. Số ca mắc trung bình theo tuần trong tháng 3 tăng so với tháng trước. Kết quả xét nghiệm một số mẫu bệnh phẩm cho thấy Enterovirus 71 (EV71) đang lưu hành với tỷ lệ đáng kể.
Theo BSCKI. Trương Văn Thái – Phụ trách Khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng, phần lớn trẻ mắc bệnh tay chân miệng hồi phục trong khoảng 7–10 ngày. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đặc biệt là các trường hợp liên quan đến EV71, tình trạng có thể chuyển nặng nhanh chóng. Hiện bệnh chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, vì vậy ba mẹ cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám khi trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Bệnh tay chân miệng là gì?
Triệu chứng bệnh tay chân miệng ở trẻ
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường do một số virus thuộc nhóm Enterovirus và Coxsackie virus A gây ra, phổ biến ở trẻ em. Bệnh lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ mụn nước, phân hoặc đồ vật, bề mặt nhiễm virus.
Các triệu chứng bệnh tay chân miệng thường gặp gồm:
Sốt, mệt mỏi, đau họng, chán ăn.
Loét miệng gây đau, khó ăn, bỏ bú hoặc uống ít nước.
Ban hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân.
Tổn thương có thể xuất hiện ở mông, chân, cánh tay, gối hoặc khuỷu tay.
Không phải trẻ nào cũng có đầy đủ các biểu hiện điển hình. Vì vậy, ba mẹ không nên chỉ dựa vào số lượng ban hoặc mụn nước để đánh giá mức độ bệnh. Nếu trẻ sốt kèm loét miệng, phát ban hoặc có bất thường về sức khỏe, nên đưa trẻ đi khám.
Vì sao EV71 có thể gây bệnh tay chân miệng nặng?
Biến chứng nặng do EV71 ở trẻ mắc bệnh tay chân miệng
Bệnh tay chân miệng có thể do nhiều loại enterovirus gây ra, nhưng EV71 được quan tâm vì liên quan đến các trường hợp bệnh nặng. Theo WHO, EV71 có thể gây nhiễm không triệu chứng, tay chân miệng nhẹ, bệnh lý thần kinh, và các biến chứng nghiêm trọng ở hệ thần kinh trung ương, bao gồm viêm màng não, viêm não và các rối loạn thần kinh nặng.
Tại TP.HCM trong năm 2026, một số trường hợp bệnh nặng có biểu hiện không điển hình và diễn tiến nhanh liên quan đến EV71. Do đó, ba mẹ cần theo dõi toàn trạng của trẻ, không chỉ quan sát các vết thương trên da. Những thay đổi về sốt, tinh thần, vận động, ăn uống và hô hấp đều cần được lưu ý.
Trẻ có thể giật mình nhiều, run chi, rối loạn vận động, đi không vững hoặc thay đổi trạng thái tỉnh táo. Trong trường hợp nghiêm trọng, bệnh có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch và hô hấp, gây suy tim – phổi.
Một biến chứng thường gặp hơn là mất nước, nhất là ở trẻ nhỏ có nhiều vết loét trong miệng. Nếu trẻ uống rất ít, tiểu ít hơn bình thường, mệt nhiều hoặc không thể uống được, ba mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Dấu hiệu tay chân miệng chuyển nặng
Phần lớn trẻ mắc bệnh tay chân miệng diễn tiến nhẹ và hồi phục trong 7–10 ngày. Tuy nhiên, ba mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm nếu trẻ sốt cao hoặc sốt liên tục trên 2 ngày, kèm một trong các dấu hiệu sau:
Giật mình chới với, hốt hoảng.
Bứt rứt, quấy khóc bất thường.
Nôn nhiều, run tay chân.
Đi không vững nếu trẻ đã biết đi.
Mệt nhiều, giảm tương tác.
Lừ đừ, li bì hoặc thay đổi trạng thái tỉnh táo.
Không ăn uống được.
Thở nhanh, thở mệt hoặc khó thở.
Bộ Y tế đã cảnh báo về các biểu hiện thần kinh bất thường trong bối cảnh ghi nhận nhiều ca bệnh nặng liên quan đến EV71. Mức độ tổn thương ngoài da không phải lúc nào cũng phản ánh mức độ nghiêm trọng. Trẻ ít ban, ít mụn nước hoặc chỉ sốt vẫn có thể chuyển nặng.
Điều trị và chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng
Theo CDC Hoa Kỳ, hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Phần lớn trường hợp nhẹ có thể hồi phục trong 7–10 ngày với chăm sóc hỗ trợ và theo dõi phù hợp.
Điều trị chủ yếu nhằm giúp trẻ dễ chịu hơn, hỗ trợ dinh dưỡng, duy trì đảm bảo cơ thể trẻ được cung cấp đủ nước và phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng. Thuốc hạ sốt hoặc giảm đau chỉ nên sử dụng phù hợp với độ tuổi, tình trạng của trẻ và theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Do tay chân miệng là bệnh do virus, ba mẹ không nên tự ý sử dụng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều loại thuốc theo kinh nghiệm.
Nếu trẻ được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, phụ huynh cần theo dõi:
Nhiệt độ và tinh thần của trẻ.
Khả năng ăn uống, lượng nước uống.
Tình trạng tiểu tiện.
Các biểu hiện thần kinh, vận động và hô hấp.
Cần bảo đảm trẻ được nhận đủ nước để tránh mất nước. Nếu trẻ gần như không uống được, nôn nhiều hoặc có biểu hiện mất nước, cần đưa trẻ đi khám. Các vùng phỏng nước nên được giữ sạch, không tự ý chọc vỡ.
Phòng ngừa lây bệnh tay chân miệng
Để hạn chế lây lan, ba mẹ nên:
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là sau khi thay tã, đi vệ sinh, trước khi chuẩn bị thức ăn hoặc khi cho trẻ ăn.
Làm sạch, khử khuẩn đồ chơi, mặt bàn, tay nắm cửa và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Không dùng chung cốc, thìa, khăn mặt và các vật dụng cá nhân.
Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh.
Giữ vệ sinh môi trường sinh hoạt, đặc biệt trong gia đình có nhiều trẻ nhỏ.
Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi nghi ngờ mắc bệnh tay chân miệng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nếu trẻ lừ đừ, li bì, không ăn uống được, sốt cao khó hạ, giật mình chới với, nôn nhiều, run tay chân, đi không vững, thở mệt hoặc khó thở, thì không nên tiếp tục chờ triệu chứng tự hết.
Chủ động theo dõi, thăm khám sớm và xử trí đúng lúc, đừng để những dấu hiệu cảnh báo của tay chân miệng bị bỏ qua, làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
Khoa Nhi – Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng đồng hành cùng ba mẹ trong hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của trẻ.