Trong khuôn khổ của Phiên thứ 2 của Hội thảo Khoa học liên Viện – Trường lần thứ I, ThS.BS. La Vĩnh Phúc, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, đã trình bày chuyên đề “Cập nhật mới trong nội soi can thiệp: Cắt u dưới niêm thực quản – dạ dày bằng kỹ thuật đào hầm dưới niêm mạc qua nội soi ống mềm”.
Trong nghiên cứu thực hiện trên 69 người bệnh tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, kỹ thuật đào hầm dưới niêm mạc qua nội soi giúp cắt trọn khối u ở 98,6% trường hợp; chỉ 1,4% phải chuyển phẫu thuật và không ghi nhận biến chứng sau thủ thuật. Những kết quả này mở ra thêm một hướng điều trị ít xâm lấn cho người có u dưới niêm thực quản – dạ dày được lựa chọn phù hợp.
.png "ThS.BS. La Vĩnh Phúc - Cập nhật mới trong nội soi can thiệp: Cắt u dưới niêm thực quản – dạ dày bằng kỹ thuật đào hầm dưới niêm mạc qua nội soi ống mềm - Đại học Y Dược Cần Thơ")
Báo cáo giới thiệu nguyên lý kỹ thuật, quy trình thực hiện và kết quả nghiên cứu trên 63 người bệnh được can thiệp tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.
U dưới niêm thực quản – dạ dày là gì?
Nguyên lý của kỹ thuật đào hầm dưới niêm mạc
Đối tượng nghiên cứu
Đặc điểm của các khối u dưới niêm
Vai trò của chụp cắt lớp vi tính
Kết quả giải phẫu bệnh
Tỷ lệ cắt trọn đạt 100%
Người bệnh hồi phục nhanh
Tiềm năng điều trị chủ động khi u còn nhỏ
U dưới niêm là những khối u phát triển từ lớp cơ niêm, lớp dưới niêm hoặc lớp cơ của thành ống tiêu hóa.
Bề mặt khối u thường được bao phủ bởi lớp niêm mạc tương đối bình thường. Do đó, sinh thiết thông thường có thể không lấy được mô đại diện để xác định chính xác bản chất tổn thương.
Một số phương pháp lấy mô trước đây có những hạn chế: Sinh thiết đào có độ chính xác chưa cao, sinh thiết bằng kềm lớn có nguy cơ chảy máu, mở nóc khối u có thể tạo xơ dính, siêu âm nội soi kết hợp chọc hút kim có hiệu quả thay đổi, khối u càng nhỏ thì khả năng lấy đủ mẫu càng giảm.
Do đó, việc cắt trọn khối u có thể vừa mang ý nghĩa điều trị, vừa cung cấp bệnh phẩm đầy đủ cho xét nghiệm giải phẫu bệnh.
Trong kỹ thuật đào hầm, bác sĩ tạo một đường vào nhỏ trên bề mặt niêm mạc, bóc tách lớp dưới niêm để hình thành một đường hầm đến vị trí khối u.
Sau khi tiếp cận, khối u được tách khỏi lớp cơ và lấy ra qua đường nội soi. Cửa đường hầm sau đó được đóng lại bằng dụng cụ chuyên dụng.
Điểm khác biệt của phương pháp này là niêm mạc phủ trên khối u được bảo tồn. Nhờ vậy, vết thương ít căng hơn sau khi đóng, đồng thời tạo thêm một lớp bảo vệ cho vị trí can thiệp.
Theo phần tổng quan của báo cáo, kỹ thuật có khả năng cắt u xuất phát từ nhiều lớp của thành ống tiêu hóa, với tỷ lệ lấy trọn cao, biến chứng và tái phát thấp trong các nghiên cứu đã công bố.
Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ từ tháng 5/2022 đến tháng 1/2025.
Người bệnh tham gia nghiên cứu được xác định có u dưới niêm thực quản hoặc dạ dày qua nội soi, kích thước khối u không quá 3 cm và đáp ứng điều kiện sức khỏe để thực hiện can thiệp.
Tổng cộng có 63 trường hợp được đưa vào nghiên cứu, trong đó 52 trường hợp được theo dõi đủ sáu tháng.
Trước thủ thuật, người bệnh được xét nghiệm, đánh giá sức khỏe, chụp hình ảnh khi cần thiết và chuẩn bị gây mê theo quy trình chuyên môn.
Triệu chứng phổ biến trước can thiệp là đau thượng vị, chiếm 52,38%. Trào ngược được ghi nhận ở 26,98%, nuốt khó chiếm tỷ lệ thấp hơn và 14,29% người bệnh không có biểu hiện rõ ràng.
Khối u chủ yếu nằm tại dạ dày, chiếm khoảng 74,6%. Kích thước trung vị là 12 mm, trong đó nhóm từ 10 đến dưới 20 mm chiếm tỷ lệ cao nhất.
Toàn bộ khối u có bề mặt trơn láng. Khoảng 58,73% trường hợp không di động khi khảo sát qua nội soi.
Chụp cắt lớp vi tính phát hiện được khối u trong 63,49% trường hợp.
Ở những trường hợp thấy rõ tổn thương, mức độ đồng thuận về vị trí giữa hình ảnh CLVT và nội soi ở mức cao. Hình ảnh còn giúp bác sĩ đánh giá hướng phát triển của u và mạch máu nằm cạnh tổn thương để chuẩn bị kế hoạch kiểm soát chảy máu.
Tuy nhiên, một số khối u nhỏ vẫn có thể không được nhận diện rõ trên CLVT. Vì vậy, kết quả cần được phối hợp với nội soi và các phương pháp đánh giá khác.
Sau khi cắt trọn khối u, bệnh phẩm được gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh.
Kết quả cho thấy u cơ trơn là loại phổ biến nhất, chiếm 42,86%. Các nhóm tiếp theo gồm mô tụy lạc chỗ, u mỡ và u mô đệm đường tiêu hóa.
Việc có được toàn bộ bệnh phẩm giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn bản chất khối u, mức độ nguy cơ và kế hoạch theo dõi sau can thiệp.
Theo kết quả nghiên cứu, thời gian thực hiện kỹ thuật có trung vị 50 phút. Thời gian can thiệp thường tăng khi khối u lớn hơn hoặc khi cần cắt xuyên thành.
Tỷ lệ cắt trọn qua nội soi đạt 100%. Tỷ lệ cắt xuyên thành là 28,57%, trong khi tỷ lệ phải chuyển sang phẫu thuật là 1,59%.
Kết quả này cho thấy kỹ thuật có khả năng xử lý nhiều khối u nằm sâu trong thành thực quản hoặc dạ dày, đồng thời hạn chế nhu cầu phẫu thuật ở phần lớn người bệnh được lựa chọn phù hợp.
Nghiên cứu không ghi nhận biến chứng trong giai đoạn nằm viện.
Điểm đau giảm nhanh sau can thiệp, về mức 0 sau 24 giờ và khi ra viện. Thời gian nằm viện sau thủ thuật có trung vị hai ngày.
Kết quả khi ra viện được đánh giá tốt ở 98,41% trường hợp. Trong nhóm được theo dõi đủ sáu tháng, chưa ghi nhận tái phát và người bệnh không còn các triệu chứng tiêu hóa như đau thượng vị, trào ngược hoặc nuốt khó.
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất cân nhắc áp dụng kỹ thuật đào hầm dưới niêm mạc cho các khối u thực quản – dạ dày có kích thước không quá 3 cm và đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn.
Phương pháp có thể giúp: Cắt trọn tổn thương, có bệnh phẩm giải phẫu bệnh đầy đủ, bảo tồn niêm mạc, giảm mức độ xâm lấn, rút ngắn thời gian hồi phục, hạn chế việc theo dõi thụ động kéo dài.
Tuy nhiên, đây là kỹ thuật nội soi chuyên sâu, cần được thực hiện tại cơ sở có đội ngũ nội soi can thiệp, gây mê hồi sức và ngoại khoa phối hợp đầy đủ.
Chuyên đề của ThS.BS. La Vĩnh Phúc cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn về một hướng điều trị ít xâm lấn, góp phần mở rộng khả năng can thiệp đối với u dưới niêm thực quản – dạ dày.
Nội dung bài viết nhằm cập nhật chuyên môn từ hội thảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định điều trị trực tiếp.
