Hiểu đúng quy trình đánh giá sẽ giúp bệnh nhân tránh hoang mang, không tự suy diễn từ một kết quả siêu âm và chủ động lựa chọn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Nhân tuyến giáp là gì? Có phải cứ có nhân là bị K?
Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình con bướm nằm ở phía trước cổ. Tuyến sản xuất hormone tham gia điều hòa chuyển hóa, thân nhiệt, nhịp tim và nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể.
Nhân tuyến giáp là vùng mô phát triển khác biệt trong tuyến giáp, có thể là nang chứa dịch, nhân đặc hoặc nhân hỗn hợp. Nhân có thể chỉ có một hoặc xuất hiện nhiều nhân, với kích thước từ rất nhỏ đến đủ lớn để sờ thấy ở vùng cổ.
Có nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với mắc K. Bác sĩ thường đánh giá nguy cơ dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có kích thước và sự thay đổi của nhân theo thời gian, thành phần, độ hồi âm, hình dạng, bờ nhân trên siêu âm, các dấu hiệu vôi hóa, tình trạng hạch cổ cùng tiền sử và yếu tố nguy cơ của từng người.
Vì vậy, chỉ nhìn thấy “nhân tuyến giáp” trên phiếu siêu âm chưa đủ để kết luận nhân lành tính hay có nguy cơ K.
Kết quả phát hiện “nhân tuyến giáp” trên siêu âm
Dấu hiệu nào có thể gợi ý nhân tuyến giáp?
Nhiều nhân tuyến giáp phát triển âm thầm, không gây đau và chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc siêu âm vùng cổ. Một số trường hợp có thể nhận thấy khối hoặc vùng gồ bất thường ở phía trước cổ, cổ to lên không rõ nguyên nhân, cảm giác vướng hoặc khó nuốt, khó thở khi nhân lớn gây chèn ép, khàn tiếng kéo dài hoặc xuất hiện hạch bất thường ở vùng cổ.
Tuy nhiên, triệu chứng không thể thay thế cho siêu âm và đánh giá chuyên khoa. Ngay cả một số trường hợp K tuyến giáp giai đoạn sớm cũng có thể chưa biểu hiện rõ. Ngược lại, cảm giác nghẹn hoặc khó chịu ở cổ không phải lúc nào cũng liên quan đến K.
Bác sĩ đánh giá nhân tuyến giáp lành tính hay nghi ngờ K như thế nào?
Quy trình đánh giá thường bắt đầu bằng khám lâm sàng, sau đó lựa chọn các xét nghiệm phù hợp với đặc điểm của từng người bệnh.
Khám lâm sàng
Bác sĩ sẽ kiểm tra vị trí, kích thước, độ di động của nhân theo nhịp nuốt và các hạch vùng cổ. Người bệnh cũng có thể được hỏi về tình trạng khàn tiếng, khó nuốt, khó thở, tốc độ lớn lên của khối ở cổ, tiền sử xạ trị vùng đầu cổ hoặc gia đình có người mắc K tuyến giáp.
Siêu âm tuyến giáp và phân loại TI-RADS
Siêu âm là phương pháp quan trọng trong đánh giá ban đầu nhân tuyến giáp. Phương pháp này giúp xác định số lượng, vị trí, kích thước, thành phần, độ hồi âm, hình dạng, bờ nhân, các ổ vôi hóa và đặc điểm của hạch cổ.
Từ các đặc điểm trên, bác sĩ có thể sử dụng hệ thống TI-RADS để phân tầng nguy cơ và quyết định nên theo dõi hay cần chọc hút tế bào (FNA). Ngưỡng chỉ định có thể khác nhau tùy hệ thống được áp dụng, chẳng hạn ACR TI-RADS, cũng như triệu chứng và yếu tố nguy cơ của từng người bệnh.
Theo cách phân loại ACR TI-RADS thường được sử dụng:
TR1: Không có bất thường.
TR2: Đặc điểm lành tính, thường không cần FNA.
TR3: Nguy cơ ác tính thấp; có thể theo dõi hoặc cân nhắc FNA khi đạt ngưỡng kích thước theo hướng dẫn.
TR4: Nguy cơ trung gian; thường cần theo dõi sát hơn và có thể FNA tùy kích thước, đặc điểm lâm sàng.
TR5: Nguy cơ cao; thường cần đánh giá chuyên sâu và cân nhắc FNA theo kích thước, vị trí cùng các yếu tố nguy cơ.
Các đặc điểm siêu âm khiến bác sĩ lưu ý gồm nhân đặc, giảm âm rõ, hình dạng cao hơn rộng, bờ không đều hoặc tua gai, vi vôi hóa, dấu hiệu xâm lấn và hạch cổ có đặc điểm nghi ngờ. Dù vậy, TI-RADS chỉ là công cụ phân tầng nguy cơ, không phải kết quả chẩn đoán K.
Siêu âm tuyến giáp, phân loại TIRADS
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp
Các xét nghiệm như TSH và có thể thêm FT4, FT3 giúp đánh giá tuyến giáp đang hoạt động bình thường, tăng hay giảm chức năng. Trong một số tình huống, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm kháng thể tuyến giáp hoặc calcitonin.
Điều quan trọng là xét nghiệm máu không thể tự xác định một nhân lành tính hay K. Kết luận cần được đưa ra dựa trên sự kết hợp giữa khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm tế bào và các yếu tố nguy cơ.
Khi nào cần chọc hút tế bào tuyến giáp bằng kim nhỏ (FNA)?
Không phải tất cả nhân tuyến giáp đều cần chọc hút.
FNA là thủ thuật dùng kim nhỏ lấy mẫu tế bào từ nhân, thường dưới hướng dẫn của siêu âm. Mẫu bệnh phẩm được gửi xét nghiệm tế bào học để hỗ trợ phân loại nhân lành tính, không xác định, nghi ngờ hoặc ác tính.
Bác sĩ có thể cân nhắc FNA khi nhân có phân loại TI-RADS và kích thước đạt ngưỡng khuyến nghị; có nhiều đặc điểm siêu âm nghi ngờ, đặc biệt khi đi kèm hạch cổ bất thường; tăng kích thước đáng kể trong quá trình theo dõi; người bệnh có tiền sử xạ trị vùng đầu cổ, tiền sử gia đình mắc K tuyến giáp hoặc các yếu tố nguy cơ đặc biệt.
FNA thường là thủ thuật ít xâm lấn, được thực hiện trong thời gian ngắn. Việc có cần FNA hay không phải dựa trên kết luận siêu âm đầy đủ và chỉ định của bác sĩ, không nên tự quyết định chỉ từ kích thước nhân.
Thủ thuật FNA dưới hướng dẫn của siêu âm để lấy mẫu bệnh phẩm
Phát hiện nhân tuyến giáp có cần phẫu thuật ngay không?
Phần lớn trường hợp không cần phẫu thuật ngay sau khi phát hiện nhân tuyến giáp. Nếu nhân có đặc điểm lành tính, không gây triệu chứng và chưa đạt tiêu chuẩn can thiệp, người bệnh thường được hẹn khám và siêu âm định kỳ.
Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi kết quả tế bào học hoặc các đánh giá chuyên sâu xác định hoặc rất nghi ngờ K; nhân lớn nhanh hoặc có đặc điểm tiến triển đáng lo ngại; nhân gây chèn ép khí quản, thực quản, khó nuốt hoặc khó thở; xuất hiện khàn tiếng kéo dài hoặc nghi ngờ ảnh hưởng đến dây thần kinh thanh quản; bướu gây ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, hình thể hoặc chất lượng cuộc sống.
Một số trường hợp FNA chưa thể kết luận nhưng nguy cơ và đặc điểm tổn thương khiến bác sĩ cần lựa chọn phẫu thuật để chẩn đoán và điều trị.
Không phải cứ nhân lớn là phải mổ, cũng không phải nhân nhỏ thì chắc chắn không đáng lo. Quyết định điều trị cần dựa trên tổng hợp kết quả siêu âm, tế bào học, triệu chứng, yếu tố nguy cơ và tình trạng cụ thể của người bệnh.
Thăm khám và tư vấn bệnh lý tuyến giáp tại Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng
Tại Khoa Ngoại Tổng hợp – Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng, người bệnh được thăm khám lâm sàng cùng bác sĩ Ngoại Tổng quát, đánh giá nhân tuyến giáp và tư vấn hướng xử trí dựa trên kết quả siêu âm, xét nghiệm, đặc điểm tổn thương và tình trạng sức khỏe thực tế.
Nếu bạn đang lo lắng về kết quả siêu âm hoặc đang có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến nhân tuyến giáp, đặt lịch ngay với HIU Hospital thông qua Fanpage hoặc Zalo của Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng để được theo dõi ngay từ thời điểm đầu tiên!
Hotline: 1900 966 979
Facebook: Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng
Zalo OA: Liên hệ qua Zalo